چهل حدیث سيره صادقى

[گل مريم]

سيره صادقى
مؤلف: سيد محمود مدنى بجستانى




شناخت اجمالى امام

ششمين امام شيعيان حضرت جعفر بن محمد الصادق (عليه السلام) در تاريخ هفدهم ربيع الاول سال هشتاد و سه هجرى به دنيا آمد.
پدر بزرگوارش وى امام باقر (عليه السلام) و مادر گراميش فاطمه دختر قاسم بن محمد بن ابى بكر است مادر گراميش را مورخان اينگونه معرفى كرده اند: فاطمه ام فروه از تمامى زنان دوران خويش با تقواتر و پروا پيشه تر بود.

امام صادق (عليه السلام) مدت سى و يك سال در كنار پدر بزرگوارش خود زندگى كرد و در سال 114 هجرى قمرى كه امام باقر (عليه السلام) وفات يافت بارسنگين و با عظمت امامت را بدوش كشيد و در اين مدت با توجه به فرصتى كه در اثر پايان دوران خلافت ننگين امويان و استحكام نيافتن خلافت شوم عباسيان براى آن حضرت پيش آمده بود معارف الهى و احكام اسلامى را به بهترين شيوه پراكند و شاگردان با فضيلت و دانشمندان بنامى را پروراند. آن حضرت در مدت عمر خويش با خلفاى زيادى معاصر بود كه به ترتيب عبارتند از: هشام بن عبدالمك، وليد، يزيد بن وليد، ابراهيم بن وليد، مروان بن محمد از بنى اميه و سفاح و منصور از بنى عباس.

امام صادق (عليه السلام) پس از سى و چهار سال امامت و تلاش بى وقفه در راه احياى اسلام و معارف اصيل آن با بجاى نهادن ميراثى گرانقدر از احاديث و پرورش شاگردانى بسيار در سال 148 هجرى قمرى در سن 65 سالگى توسط منصور عباسى به وسيله انگوى زهر آلود مسموم شد و در روز 25 شوال به شهادت رسيد، بدن مباركش در قبرستان بقيع در كنار قبر پدر بزرگوارش و جد گراميش به خاك سپرده شد.

اكنون خوشه اى از خرمن علوم و قطره اى از درياى فضيلت او كه در چهل رفتار وى تجلى كرده است به عاشقان ولايت و رهروان راه هدايت تقديم مى شود اميد كه چراغى فرا راه زندگى همگان باشد. ان شاء الله ⁽¹⁾

   

1- براى تهيه اين زندگينامه مختصر از كتابهاى بحارالانوار ج 47 و منتهى الامال و تاريخ طبرى ج 5 استفاده شد البته آشكار است كه در رابطه با تاريخ ولادت امامت و شهادت آن حضرت اقوال مختلف ديگرى نيز هست كه از بيان آنها خوددارى شد.

[گل مريم]

18: احترام ماه رمضان

قال الصادق (عليه السلام):
انى اذا سافرت فى شهر رمضان ما آكل الا القوت و ما اشرب كل الرى.

امام صادق (عليه السلام) فرمود:
هرگاه در ماه رمضان به مسافرت مى روم (به احترام ماه رمضان اگر چه مسافرم و روزه بر من واجب نيست ولى) جز به اندازه رمق داشتن غذا نمى خورم
و هرگز از آب در حد سيراب شدن نمى نوشم.



وسائل الشيعه 7: 147 ح 5

[گل مريم]

فصل دوم: در جلوت خلق
سيره اجتماعى امام صادق (عليه السلام)

19: رسيدگى به نيازمندان

عن هشام بن سالم:
كان ابو عبد الله (عليه السلام) اذا اعتم و ذهب من الليل شطره اخذ جرابا فيه خبز و لحم و الدراهم فحمله على عنقه ثم ذهب الى اهل الحاجة من اهل المدينة فقسمه فيهم و لا يعرفونه فلما مضى ابوعبد الله (عليه السلام) فقدوا ذلك فعلموا انه كان ابو عبد الله (عليه السلام).

هشام بن سالم (از ياران امام صادق (عليه السلام)) مى گويد:

چون پاره اى از شب مى گذشت امام صادق (عليه السلام) كيسه اى انباشته از پول و نان و گوشت بر دوش مى كشيد و به سراغ نيازمندان شهر مدينه مى رفت و آن را بين آنان تقسيم مى كرد
و آنها هيچگاه او را نمى شناختند و چون امام (عليه السلام) در گذشت و اين بخشش ها قطع شد فهميدند آن شخص امام صادق (عليه السلام) بوده است.



كافى 4: 8 ح 1،
بحارالانوار 47: 38 ح 47

[گل مريم]

20: بخشش گسترده

قال الهياج بن البسطام:
كان جعفر بن محمد يطعم حتى لايبقى لعياله شى ء.

هياج بن بسطام (يكى از راويان حديث) مى گويد:

امام صادق (عليه السلام) آن قدر مردم را اطعام مى كرد كه براى خانواده خودش چيزى باقى نمى ماند.



بحارالانوار 47: 33 ح 3،
كشف الغمه 2: 157

[گل مريم]

21: كشاورزى براى روزى حلال

قال الصادق (عليه السلام)
اين لاعمل فى بعض ضياعى حتى اعرق و ان لى من يكفينى ليعلم الله عزوجل انى اطلب الرزق الحلال.

امام صادق (عليه السلام) فرمود:

من در برخى زمينهاى كشاورزيم كار مى كنم تا عرق مى كنم، در حالى كه افرادى هستند كه به جاى من كار كنند
و مرا از كار كردن بى نياز كنند، ولى من كار مى كنم تا خداوند بزرگ بداند كه من براى روزى حلال تلاش ‍ مى كنم.


وسائل الشيعه 12: 23 ح 8

[گل مريم]

22: دعوت به پرهيزكارى

عن غياث بن ابراهيم:
كان ابو عبدالله (عليه السلام) اذا مر بجماعة يختصمون لايجوز هم حتى يقول ثلاثا اتقوا الله يرفع بها صوته.

غياث بن ابراهيم (از اصحاب امام صادق (عليه السلام)) مى گويد:

امام صادق (عليه السلام) هرگاه به گروهى مى گذشت كه مشغول دعوا بودند، از آنان نمى گذشت مگر آنكه سه بار با صداى بلند به آنها خطاب مى كرد:

از خدا پروا كنيد.



مشكاة الانوار: 55،
بحارالانوار

[گل مريم]

23: حضور در مسابقه

عن حفص البخترى عن ابى عبد الله (عليه السلام):
انه كان يحضر الرمى و الرهان....

حفص بخترى (يكى از اصحاب امام صادق (عليه السلام)) مى گويد:

امام صادق (عليه السلام) در مسابقه تيراندازى و اسب سوارى حاضر مى شد.


وسائل الشيعه ج 13 ص 348 روايت 4

[گل مريم]

24: روزه دارى كودكان

قدروينا عن جعفر بن محمد (عليه السلام):
انه كان ياءمر الصبى بالصوم فى شهر رمضان بعضى النهار فاذا راءى الجوع و العطش غلب عليه امره فافطر.

از امام صادق (عليه السلام) براى ما نقل شده است كه آن حضرت كودك نابالغ را در ماه رمضان به روزه گرفتن فرمان مى داد
و چون تشنگى و گرسنگى بر كودك غلبه كرده است به او فرمان مى داد و روزه اش را مى گشود.


دعائم الاسلام 1: 194

[گل مريم]

25: سفارش خود و ديگران

قال الصادق (عليه السلام):
انى و الله ما امركم الا بما ناءمر به انفسنا فعليكم بالجد و الاجتهاد.

امام صادق (عليه السلام) (به شيعيان) فرمود:

به خدا سوگند من شما را به چيزى دستور نمى دهم مگر كه خود را نيز بدان فرمان مى دهم پس بر شما باد كه تلاش و كوشش كنيد.



وسائل الشيعه ج 12 ص 12 ح 8

[گل مريم]

26: تاءمين نياز دشمن

قال الصادق (عليه السلام):
انى لاسارع الى حاجة عدوى خوفا ان اراده فيستغنى عنى.

امام صادق (عليه السلام) فرمود:

من با شتاب نياز دشمن را بر آورده مى سازم از بيم آنكه مبادا او را رد كنم و او از من بى نياز شود.


بحارالانوار 78: 207 ح 64