تجزیه و ترکیب سوره ی مبارک یس (قرآن پژوهان مترجمی زبان قرآن)

[عزیزانی]

با عنایت وتوجهات باری تعالی تجزیه وترکیب سوره ی یس اینجا به اشتراک گذاشته می شود
دفتر مشقی برای یادگیری و رفع اشکال
اگر اشتباهی دیدید لطفا تذکر بدهید
قبلا از زحمات استاد هندیانی ومدیر محترم و همدلان عاشق قرآن تشکر می کنم

[دژدان]

ارسالی از قرآن پژوه گرامی

طلوعی
يس
وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا ذَٰلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
،(38)
و خورشید حرکت می کند به محل استقرار ، برای ان این تقدیر ان شکست ناپذیر داناست ،.
واو: حرف عطف، مبنی بر فتح، غیر عامل
الشمس : اسم ، مفرد مونث مجازی، معرب، معرفه به ال، /مبتدا
تجری: فعل مضارع، مفرد مونث مخاطب ، ( ج ر ی) ثلاثی مجرد، صحیح وسالم، معلوم، متعدی، / فعل وفاعلش انت مستتر، خبر
لمستقر: ج،م متعلق به تجری
ل: حرف جر ، مبنی بر کسر ، عامل،
مستقر : اسم ، مفرد مذکر، معرب، نکره، / اسم مفعول
لها: : ج،م متعلق به تجری
ذلک: اسم، اشاره نزدیک ، مبنی بر فتح، معرفه، /مبتدا
تقدیر : اسم ،مفرد مذکر، معرب، / خبر
العزیز: اسم معرفه به ال، مفرد مذکر، معرب، مضاف الیه ،
العلیم : اسم ، مفرد مذکر، معرب، معرفه به ال، صفت

[دژدان]

ارسالی از قرآن پژوه گرامی

$¥
ایه 39 سوره یس
بنام خداوند رحمت گستر مهربان

وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّىٰ عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ
ﻭ =حرف عاطفه
القمر=اسم،مفرد،مذکر،معرفه� �ذولام،معرب،منصوب
*مفعول برای فعل محذوف*


قدرناه=فعل ماضی،متکلم مع الغیر
(ق د ر)صحیح سالم،ث مزید باب تفعیل،متعدی معلوم+ه ضمیر متصل نصبی،مفرد مذکر غایب،مبنی،محلا منصوب
*فعل+نا ضمیر بارز فاعل+ه. مفعول*

منازل=اسم،جمع مکسر،معرب،منصوب
*حال*

حتی=حرف جاره،مبنی،محلا مجرور،عامل

عاد=فعل ماضی،مفرد مذکر غایب
(ع و د)معتل،اجوف واویی،ث مجرد،متعدی معلوم،
*فعل+هو مستتر فاعل*

کالعرجون=حرف جاره،مبنی،محلا مجرور،عامل+اسم ،معرفه ذولام
*جارومجر ور متعلق محذوف،حال*

القدیم=اسم،مفرد،معرفه ذولام
*صفت*

[دژدان]

¤ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ¤

لَا الشَّمْسُ يَنبَغِي لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ(40_يس)

<<نه خورشید سزاوار است برایش که برسد ماه را و نه شب پیشی گیرنده روز است و همه در مداری شناورند>>

*لا:حرف نفی،مبنی،غیرعامل

*الشمس:اسم ذوالام،معرفه،معرب
_(مبتدا)_

*ینبغی:فعل مضارع،مفرد مذکر غایب،(ب غ ی)،ناقص یایی،ثلاثی مجرد،متعدی،معلوم،معرب
_(خبر[فعل و فاعل ضمیر مستتر هو])_

*لَ:حرف جر،مبنی بر فتح،عامل
*ها:ضمیر متصل مجروری،مفرد مونث غایب،اسم،معرفه،مبنی
_(جارومجرور متعلق به ینبغی)_

*أن:حرف ناصبه،مبنی،عامل

*تدرک:فعل مضارع منصوب،مفرد مونث غایب،(د ر ک)،صحیح_سالم،ثلاثی مزيد_باب افعال،متعدی،معلوم،معرب
_(فعل و فاعل ضمیر مستتر هی)_

*القمر:اسم ذوالام،معرفه،معرب
_(مفعول)_

*و:حرف،عطف،مبنی بر فتح،غیرعامل

*لا:حرف نفی،مبنی،غیرعامل

*اللیل:اسم ذوالام،معرفه،معرب
_(مبتدا)_

*سابق:اسم،معرب
_(خبر)_

*النهار:اسم ذوالام،معرفه،معرب
_(مضاف الیه)_

*و:حرف،استیناف،مبنی بر فتح،غیرعامل

*کل:اسم،نکره،معرب
_(مبتدا)_

*في:حرف جر،مبنی،عامل
*فلک:اسم،نکره،معرب،مجرور به حرف جر
_(جارومجرور متعلق به یسبحون)_

*یسبحون:فعل مضارع،جمع مذکر غایب،(س ب ح)،صحیح_سالم،ثلاثی مجرد،لازم؟،معلوم،معرب
_(خبر[فعل و فاعل ضمیر بارز واو])_

[دژدان]

¤ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ¤

وَآيَةٌ لَّهُمْ أَنَّا حَمَلْنَا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ(41_يس)

<<و نشانه ای[دیگر] برای آنها است،اینکه ما سوار کردیم نسل آنها را در کشتی انباشته شده>>

¤وَ:حرف،استیناف،مبنی بر فتح،غیرعامل

¤ایةٌ:اسم،مفرد،نکره،معرب
\مبتدا/

¤لهم:{لَ}حرف جر،مبنی بر فتح،عامل + {هم}ضمیر متصل مجروری،جمع مذکر غایب،اسم،معرفه،مبنی بر سکون
\جارومجرور متعلق_خبر/

¤أنَّ:حرف مشبهة بالفعل،مبنی بر فتح،عامل

¤نا:ضمیر متصل،متکلم مع الغیر،اسم،معرفه،مبنی
\اسم إِنَّ/

¤حملنا:فعل ماضی،متکلم مع الغیر،(ح م ل)،صحیح_سالم،ثلاثی مجرد،متعدی،معلوم،مبنی بر سکون،منصرف
\خبر إِنَّ[فعل و فاعل ضمیر بارز نا]/

¤ذریة:اسم،معرفه به اضافه،معرب
\مفعول/

¤هم:ضمیر متصل مجروری،جمع مذکر غایب،اسم،مبنی بر سکون،معرفه
\مضاف الیه/

¤فی الفلکِ:{في}حرف جر،مبنی،عامل + {الفلک}اسم ذوالام،معرفه،معرب
\جارومجرور متعلق به حملنا/

¤المشحون:{ال}موصول مشترک،معرفه،مبنی بر سکون + {مشحون}اسم مفعول،جمع مذکر،(ش ح ن)،صحیح_سالم،ثلاثی مجرد
\صفت/

[دژدان]

ارسالی از قرآن پژوه گرامی

$¥
ایه 42
سوره یس
بنام خداوند رحمت گستر مهربان

وَخَلَقْنَا لَهُم مِّن مِّثْلِهِ مَا يَرْكَبُونَ

و=حرف عاطفه
خلقنا=فعل ماضی،متکلم مع الغیر،
(خ ل ق)صحیح سالم،ث مجرد،متعدی،معلوم
*فعل+نا ضمیر بارز فاعل*

لهم=حرف جاره،مبنی،محلا مجرور،عامل+ضمیر جمع مذکر غایب،مبنی،محلا مجرور
*جارومجرور متعلق خلقنا*

من مثله=حرف جاره،مبنی محلا مجرور،عامل+اسم ، معرفه به اضافه،معرب،مجرور+ه ضمیر متصل جری،مفرد مذکر غایب
مبنی،محلا مجرور
*جارومجرور متعلق محذوف،حال*
+مضاف الیه*

ما=اسم موصول مشترک
*مفعول*

یرکبون=فعل مضارع،جمع مذکر غایب(ر ک ب)صحیح سالم،ث مجرد،متعدی،معلوم
*فعل+واو ضمیر بارز فاعل،صله*

[دژدان]

¤بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ¤

وَإِن نَّشَأْ نُغْرِقْهُمْ فَلَا صَرِيخَ لَهُمْ وَلَا هُمْ يُنقَذُونَ(43)

<<و اگر بخواهیم غرق می کنیم آنها را پس نیست [هیچ]فریاد رسی برای آنها و نه آنها نجات داده می شوند>>

*وَ:حرف،عاطفه،مبنی بر فتح،غیرعامل

إنْ:حرف شرط جازم،مبنی بر سکون،عامل

*نَّشَأْ:فعل مضارع،متکلم مع الغیر،(ش ی ء)،مهموز اللام_اجوف یایی،ثلاثی مجرد،متعدی،معلوم،معرب[فعل شرط]
{فعل و فاعل ضمیر مستتر نحن}

*نغرق:فعل مضارع،متکلم مع الغیر،(غ ر ق)،صحیح_سالم،ثلاثی مزيد_باب افعال،متعدی،معلوم،معرب،من صرف[جواب شرط]
{فعل و فاعل ضمیر مستتر نحن}

*هم:ضمیرمتصل منصوبی،جمع مذکر غایب،اسم،معرفه،مبنی بر سکون
{مفعول}

*فَ:حرف،استیناف،مبنی بر فتح،غیرعامل

*لا:لای نفی جنس،مبنی،عامل

*صریخ:اسم،معرب
{اسم لا}

*لهم:{لَ}حرف جر،مبنی بر فتح،عامل + {هم}ضمیر متصل مجروری،جمع مذکر غایب،اسم،معرفه،مبنی بر سکون
{جارومجرور_خبر لا}

*و:حرف،عطف،مبنی بر فتح،غیرعامل

*لا:لای نافیه،مبنی،غیرعامل

*هم:ضمیر،جمع مذکر غایب،اسم،معرفه،مبنی بر سکون
{مبتدا}

*ینقذون:فعل مضارع،جمع مذکر غایب،(ن ق ذ)،صحیح_سالم،ثلاثی مجرد،مجهول،معرب،منصرف
{خبر[فعل مجهول و نائب فاعل ضمیر بارز واو]}

[دژدان]

¤ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ¤

إِلَّا رَحْمَةً مِّنَّا وَمَتَاعًا إِلَىٰ حِينٍ(44_يس)

<<مگر به خاطر رحمتی از نزدمان و بهره ای تا زمانی معین>>

¤الا:حرف استثنا،مبنی،عامل

¤رحمة:اسم،نکره،معرب
\مفعول له/

¤مِنّا:{من}حرف جر،مبنی بر سکون،عامل + {نا}ضمیر متصل مجروری،متکلم مع الغیر،اسم،معرفه،مبنی
\جارومجرور متعلق به رحمة/

¤و:حرف،عطف،مبنی بر فتح،غیرعامل

¤متاعاً:اسم،نکره،معرب
\معطوف/

¤الی:حرف جر،مبنی،عامل
¤حینٍ:اسم،نکره،معرب
\جارومجرور متعلق به متاعا/

[دژدان]

يس
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا مَا بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَمَا خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ(45)

وَ:حرف،مبنی بر فتح، استيناف،غیرعامل

إِذَا:شر غیر جازم

قِيلَ:فعل ماضی مجهول و نائب فاعل ضمیر مستتر هو

لَهُمُ :جارومجرور متعلق به قیل

اتَّقُوا :فعل ا و فاعل ضمیر بارز واو

مَا:مفعول

بَيْنَ:ظرف مکان

أَيْدِيكُمْ :مضاف الیه + مضاف الیه

وَ:واو عطف

مَا :مفعول

خَلْفَكُمْ:مضاف الیه +مضاف الیه

لَعَلَّكُمْ : حرف مشبهة بالفعل + اسم ان

تُرْحَمُونَ:فعل مضارع مجهول و نائب فاعل ضمیر بارز واو ⬅خبر لعل

[دژدان]

ارسالی از قرآن پژوه گرامی

خانم عزیزانی
يس
وَمَا تَأْتِيهِم مِّنْ آيَةٍ مِّنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ(46)
و :حرف استیناف
ما:حرف،نافیه
تأتی:فعل مضارع مفرد مونث غایب،(ء ت ی)مهموز الفاء،ناقص یایی،مجزد،متعدی،معلوم
هم:ضمیر متصل نصبی ،جمع مذکر غایب،مبنی بر سکون ،محلا منصوب
تأتیهم: فعل ،مفعول

من : حرف جر ،زاید
آیة: اسم ،مفرد مونث،مپنث مجازی ،معرب
فاعل ،محلا مرفوع

من آیات:حرف جر+اسم،جمع مونث سالم ،مجرور
ج مجرور متعلق به محذوف صفت

رب:اسم ،صفت مشبهه،معرب،معرفه به اضافه
هم : ضمیر متصل جری
م الیه
الا:ادات حصر
کانوا؛فغل ماضی،جمع مذکر غایب،(ک و ن)اجوف واوی،
فعل ناقصه،ضمیر بارز واو اسمش
عن:حرف جر +ها :ضمیر متصل جری ،مفرد مونث غایب
ج مجرور متعلق به معرضین
معرضین: اسم فاعل،باب افعال،جمع مذکر،منصوب به حرف ی

خبر کانوا

[دژدان]

¤ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ¤

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَن لَّوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ(47_يس)

<<و زمانی که گفته شود برای آنها :انفاق کنید از آنچه روزی داد شما را الله
گویند کسانی که کافر شدند برای کسانی که ایمان آوردند: آیا طعام دهیم کسی را که اگر می خواست خدا اطعام می کرد او را؟نیستید شما مگر در گمراهی آشکار>>

¤وَ:حرف،عطف،مبنی بر فتح،غیرعامل

¤اذا:حرف شرط،جازم،مبنی،عامل
*(مفعول فیه)*

¤قیل:فعل ماضی،مفرد مذکر غایب،(ق و ل)،اجوف واوی،ثلاثی مجرد،مجهول
*(فعل و نائب فاعل هو)*

¤لَ:حرف جر،مبنی بر فتح،عامل
¤هم:ضمیر متصل مجروری،جمع مذکر غایب،اسم،معرفه،مبنی بر سکون
*(جارومجرور متعلق به قیل)*

¤انفقوا:فعل امر حاضر،جمع مذکر،(ن ف ق)،صحیح_سالم،ثلاثی مزيد_باب افعال،متعدی،معلوم،مبنی
*(فعل و فاعل ضمیر بارز واو)*

¤مِن:حرف جر،مبنی بر سکون،عامل
¤ما:اسم موصول مشترک،معرفه،مبنی
*(جارومجرور متعلق به انفقوا)*

¤رزق:فعل ماضی،مفرد مذکر غایب،(ر ز ق)،صحیح_سالم،ثلاثی مجرد،متعدی،معلوم،مبنی بر فتح،جمله صله
*(فعل)*

¤کم:ضمیر متصل منصوبی،جمع مذکر مخاطب،اسم،معرفه،مبنی بر سکون
*(مفعول)*

¤الله:اسم عَلَم،معرفه،معرب
*(فاعل)*

¤قال:فعل ماضی،مفرد مذکر غایب،(ق و ل)،اجوف واوی،اعلال به قلب،ثلاثی مجرد،متعدی،معلوم،مبنی
*(فعل)*

¤الذین:اسم موصول خاص،معرفه،مبنی
*(فاعل)*

¤کفروا:فعل ماضی،جمع مذکر غایب،(ک ف ر)،صحیح_سالم،ثلاثی مجرد،متعدی،معلوم،مبنی،جمل ه صله
*(فعل و فاعل ضمیر بارز واو)*

¤لِ:حرف جر،مبنی بر کسر،عامل
¤الذین:اسم موصول خاص،معرفه
*(جارومجرور متعلق به قال)*

¤ءامنوا:فعل ماضی،جمع مذکر غایب،(ء م ن)،مهموز الفاء،ثلاثی مزيد_باب افعال،متعدی،معلوم،مبنی،جم له صله
*(فعل و فاعل ضمیر بارز واو)*

¤أ:همزه استفهام،مبنی،غیرعامل

¤نطعم:فعل مضارع،متکلم مع الغیر،(ط ع م)،صحیح_سالم،ثلاثی مزيد_باب افعال،متعدی،معلوم،معرب
*(فعل و فاعل ضمیر مستتر نحن)*

¤مَن:اسم موصول مشترک،معرفه،مبنی
*(مفعول)*

¤لو:حرف شرط غیر جازم،مبنی،غیرعامل

¤یشاء:فعل مضارع،مفرد مذکر غایب،(ش ی ء)،اجوف یایی_مهموز اللام،ثلاثی مجرد،متعدی،معلوم،معرب،جمل ه صله،فعل شرط
*(فعل)*

¤الله:اسم علم،معرفه،معرب
*(فاعل)*

¤اطعم:فعل ماضی،مفرد مذکر غایب،(ط ع م)،صحیح_سالم،ثلاثی مزيد_باب افعال،متعدی،معلوم،مبنی،جو اب شرط
*(فعل و فاعل ضمیر مستتر هو)*

¤ه:ضمیر متصل منصوبی،مفرد مذکر غایب،اسم،معرفه،مبنی
*(مفعول)*

¤إن:حرف نفی،مبنی،غیرعامل

¤انتم:ضمیر منفصل مرفوعی،جمع مذکر مخاطب،اسم،معرفه،مبنی
*(مبتدا)*

¤الّا:ادات حصر

¤فی:حرف جر،مبنی،عامل
¤ضلال:اسم،نکره،معرب
*(جارومجرور_خبر)*

¤مبین:اسم،نکره،معرب
*(صفت)*