کلمات قصار نهج البلاغه

[دژدان]

کلمات قصار نهج البلاغه

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_280

وقال عليه السلام : مَنْ تَذَكَّرَ بُعْدَ السَّفَرِ اسْتَعَدَّ.

و فرمود: كسى كه دورى سفر آخرت را بخاطر داشته باشد خود را مهيا ميسازد.

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_281

وقال عليه السلام : لَيْسَتِ الرَّوِيَّةُ كَالْـمُعَايَنَةِ مَعَ الاِِْبْصَارِ، فَقَدْ تَكْذِبُ الْعُيُونُ أَهْلَهَا، وَلاَ يَغُشُّ الْعَقْلُ مَنِ اسْتَنْصَحَهُ.

و فرمود: تفكر و انديشه همچون ديدن با چشم نيست، چرا كه گاهى چشم‏ به صاحبش دروغ ميگويد ولى عقل سليم نسبت‏ به كسى كه از او راهنمائى بخواهد غش و خيانت نمیكند.

اين سخن امام عليه السلام اشاره به مطلب دقيقى است و آن اينكه آنها كه هر چيزی را مستند به حواس نباشد قبول ندارند و اگر زير چاقوى تشريح نيايد آنرا انكار میكنند طريق درستى نمی پيمايند، زيرا بايد مستند و تكيه‏ گاه حواس عقل باشد، چرا كه‏ خطاى حواس بسيار است كه از طريق عقل اصلاح میگردد ولى عقل سليم و و انديشه سالم اگر هم اشتباه كند بسيار كم است.

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_282

وقال عليه السلام : بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حِجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ.

و فرمود: بين شما و موعظه پرده‏اى از غفلت وجود دارد(و آن پرده شهوات و هوسها است). 

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_283

وقال عليه السلام : جَاهِلُكُمْ مُزْدَادٌ وَعَالِمُكُمْ مُسَوِّفٌ.

و فرمود: (شما چگونه جمعيتى هستيد كه) نادانهايتان همچنان در عمل(بدون‏ بصيرت) میافزايند و دانشمندانتان كوتاهى میكنند (عملها فاقد علم و علمها بى عمل‏ است.)

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_284

وقال عليه السلام : قَطَعَ الْعِلْمُ عُذْرَ الْمُتَعَلِّلِينَ.

و فرمود: علم و آگاهى عذر افرادى را كه بهانه ميتراشند و از مسئوليت‏ شانه خالی ميكنند قطع كرده است.

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_285

وقال عليه السلام : كُلُّ مُعَاجَلٍ يَسْأَلُ الاِِْنْظَارَ وَكُلُّ مُؤَجَّلٍ يَتَعَلَّلُ بالتَّسْويفِمط.

و فرمود: آنها كه زمانشان پايان گرفته خواهان مهلتند و آنها كه مهلت دارند تعلل ميورزند و كوتاهى ميكنند.

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_286

وقال عليه السلام : مَا قَالَ النَّاسُ لِشَيْءٍ: طُوبَى لَهُ، إِلاَّ وَقَدْ خَبَأَ لَهُ الدَّهْرُ يَوْمَ سَوْءٍ.


و فرمود: تاكنون مردم به هيچ چيز «آفرين بر او»نگفته‏ اند، مگر اينكه سرانجام‏ روزگار، روز بدى را براى او فراهم ساخته.

اين سخن را «ابن جوزى‏» در كتاب‏ «تذكرة الخواص‏» ص‏156 آورده است.

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_287

وسئل عن القدر، فقال: طَرِيقٌ مُظْلِمٌ فَلاَ تَسْلُكُوهُ، وَبَحْرٌعَمِيقٌ فَلاَ تَلِجُوهُ، وَسِرُّ اللهِ فَلاَ تَتَكَلَّفُوهُ.


از امام درباره قضا و قدر سؤال شد، فرمود: راه تاريكى است در آن گام‏ ننهيد، درياى ژرفى است در آن وارد نشويد و سر الهى است‏براى شكافتن آن خود را بزحمت نيندازيد.

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_288

وقال عليه السلام : إِذَا أَرْذَلَاللهُ عَبْداً حَظَرَعَلَيْهِ الْعِلْمَ.

و فرمود: هرگاه خداوند بنده‏اى را بر اثر گناهانش پست‏ بشمرد علم و دانش را از او منع میكند.

[دژدان]

کلمات_قصار_نهج_البلاغه
شماره_289

وقال عليه السلام : كَانَ لِي فيَِما مَضَى أَخٌ فِي اللهِ، وَكَانَ يُعْظِمُهُ فِي عَيْنِي صِغَرُ الدُّنْيَا فِي عَيْنِهِ، وَكَانَ خَارِجاً مِنْ سُلْطَانِ بَطْنِهِ فَلاَ يَشْتَهِي مَا لاَ يَجِدُ وَلاَ يُكْثِرُ إِذَا وَجَدَ، وَكَانَ أَكْثَرَ دَهْرِهِ صَامِتاً فإِنْ قَالَ بَذَّالْقَائِلِينَ وَنَقَعَ غَلِيلَظط السَّائِلِينَ، وَكَانَ ضَعِيفاً مُسْتَضْعَفاً! فَإِنْ جَاءَ الْجِدُّ فَهُوَ لَيْثُ غَابٍ وَصِلُّئط وَادٍ لاَ يُدْلِيبِحُجَّةٍ حَتَّى يَأْتِيَ قَاضِياً، وَكَانَ لاَ يَلُومُ أَحَداً عَلَى مَا يَجِدُ الْعُذْرَ فِي مِثْلِهِ حَتَّى يَسْمَعَ اعْتِذَارَهُ، وَكَانَ لاَ يَشْكُو وَجَعاً إِلاَّ عِنْدَ بُرْئِهِ، وَكَانَ يقُولُ مَا يَفْعَلُ وَلاَ يَقُولُ مَا لاَ يَفْعَلُ، وَكَانَ إذَا غُلِبَ عَلَى الْكَلاَمِ لَمْ يُغْلَبْ عَلَى السُّكُوتِ، وَكَانَ عَلَى مَا يَسْمَعُ أَحْرَصَ مِنْهُ عَلَى أَنْ يَتَكَلَّمَ، وَكَان إذَا بَدَهَهُأَمْرَانِ نَظَرَ أَيُّهُمَا أَقْرَبُ إِلَى الْهَوَى فَخَالَفَهُ. فَعَلَيْكُمْ بِهذِهِ الْخَلاَئِقِ فَالْزَمُوهَا وَتَنَافَسُوا فِيهَا، فَإِنْ لَمْ تَسْتَطِيعُوهَا فَاعْلَمُوا أَنَّ أَخْذَ الْقلِيلِ خَيْرٌ مِنْ تَرْكِ الْكَثِيرِ.

و فرمود: در گذشته يك برادر خدايى(و دينى) داشتم(كه توصيفش چنين بود): آنچه‏ او را در نظرم بزرك جلوه ميداد، كوچكى دنيا در نظر او بود. او از تحت‏ حكومت‏ شكمش خارج شده بود، آنچه نمی يافت اشتهايش نداشت. و از آنچه‏ میيافت زياد مصرف نمیكرد. اكثر اوقات زندگيش ساكت‏ بود. اگر سخن‏ میگفت‏ بر گويندگان چيره بود و عطش پرسش‏ كنندگان را فرو مینشاند. ضعيف‏ و مستضعف بود اگر كارى جدى به ميان ميآمد همچون شير بيشه می خروشيد و مانند مار بيابانى به حركت میآمد. پيش از حضور در محكمه قضاوت دليل اقامه‏ نميكرد. هيچكس را نسبت‏ به كارش-در آنجا كه امكان داشت عذرى داشته باشد-قبل از استماع عذرش ملامت نمی نمود. از هيچ دردى جز هنگام بهبودى شكايت‏ نميكرد. سخنى را میگفت كه خود انجام میداد و چيزى كه عمل نمیكرد نميگفت‏ اگر در سخن گفتن مغلوب میشد در سكوت، كسى بر او غلبه نمی يافت. بر شنيدن‏ حريصتر بود تا گفتن. هر گاه دو كار برايش پيش میآمد ميانديشيد كه كدام به هوا و هوس نزديكتر است، با آن مخالفت میورزيد. بر شما باد به داشتن اين اخلاق‏ نيك، از يكديگر در داشتن آنها سبقت گيريد. و اگر قدرت انجام همه آنها را نداريد.
بدانيد انجام كمى از آن بهتر از ترك بسيار است.

بعضى گفته‏ اند منظور از «اخ‏»، پيامبر است و بعضى ديگر «ابوذر»، سومين قول‏ اينكه منظور «مقداد» است و بعضى گفته‏ اند منظور شخص معينى نيست‏ بلكه بعنوان‏ مثال است و اين از عادات عرب است.(شرح ابن ابى الحديد ج‏19 ص‏183)