معارف قرآن_جلد دوم(معارفی از سوره های مائده و انعام)

[دژدان]

معارف_‌قرآن_جلد_2_نویسنده_ج� �عی_از_نویسندگان
#فصل_اول
#معارفى_از_سوره_مائده

معارفی از سوره مائده
‌ «مائده» با 120 آيه مدنى، پنجمين سوره قرآن و آخرين سوره مفصلى است كه اواخر حيات رسول خدا (ص) بر آن جناب نازل شده است.
هدف عمده آن دعوت به پايدارى در پيمانها و تهديد نسبت به شكستن و بى‌اعتنايى كردن به آنهاست و اينكه سنّت خدا بر اين جارى شده كه نسبت به كسى كه پيمان با امام خود را بشكند و از اطاعت امام درآيد سختگيرى كند.
نامگذارى اين سوره به «مائده» به خاطر داستان نزول مائده براى ياران حضرت مسيح در آيه 114 است.
فشرده مطالب سوره مائده‌ مطالب اصلى اين سوره در موارد زير خلاصه مى‌شود:

1- تأكيد بر وفاى به عهد و پايدارى نسبت به ميثاقها كه به مناسبت ميثاقهايى كه خدا از بنى‌اسرائيل و نصارا گرفته و آنها به آن عمل نكردند را يادآورى مى‌كند.

2- آياتى از اين سوره به بحث امامت و رهبرى پس از پيامبر (ص) اختصاص دارد، مانند آيه اكمال دين و اتمام نعمت كه به مناسبت منصوب شدن حضرت على (ع) به امامت در روز غديرخم به دست پيامبر اكرم (ص)، نازل شده‌است. همچنين آيه ولايت كه ولى مؤمنان را خدا و رسول و مؤمنان نمازگزارى كه در حال ركوع زكات مى‌دهند، معرفى مى‌كند كه مراد از مؤمنان حضرت على (ع) است. همچنين آيه تبليغ كه روشن كردن رهبرى پس از پيامبر را معادل تبليغ 23 ساله پيامبر قلمداد نموده، در اين سوره واقع شده‌است.

3- نصايح و بحثهاى مفصلى درباره اهل كتاب. اين سوره همه آنان را به دين اسلام و پذيرش دعوت پيامبر اسلام (ص) فراخوانده و در رابطه با عقايد و افكار و اعمالشان، سخن گفته و بر دشمنى يهود با اسلام نيز تأكيد ورزيده‌است.

4- در اين سوره مسائلى چون غذاهاى حلال و حرام، وضو و تيمم، حكم قتل، مفسدين فى‌الارض، حرمت شراب و قمار و بت‌پرستى، احكام صيد در حال احرام و شهادت بر وصيت نيز مورد بحث قرار گرفته است.

اكمال دين و اتمام نعمت‌

«... الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ دينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتى وَ رَضيتُ لَكُمُ الْأِسْلامَ ديناً ...»
امروز آنان كه كافر شدند، از دين شما مأيوس گشتند. پس از آنان مترسيد و از من بترسيد.
امروز دينتان را برايتان كامل كردم و نعمتم را بر شما تمام نمودم و اسلام را به عنوان دين، براى شما پسنديدم.

اين عبارت، قسمتى از آيه سوم سوره مائده است.
ابتداى آيه در مقام شمردن خوراكيهاى حرام است و انتهاى آن استثناى مضطرّ را بيان مى‌كند و اگر اين عبارت را از وسط آيه برداريم، به معناى آيه هيچ خللى وارد نمى‌شود و بقيه آيه مشابه آيات 173 سوره بقره، 145 سوره انعام و 115 نحل مى‌شود.
پس، اين عبارت، جمله معترضه‌اى است كه يا از اول نزول (به مصلحتى) در وسط آيه جاى گرفته و يا به دستور رسول خدا (ص) در آنجا قرار داده شده و يا در هنگام جمع‌آورى قرآن در آنجا قرارش داده‌اند.
البته در روايات شأن نزول اين عبارت نيز هيچ ذكرى از اصل آيه نيامده و مؤيّد اين احتمال است كه اين عبارت جداگانه نازل شده است و قرار گرفتنش در اينجا مطابق نزول نبوده‌است. عجيب اين است كه آيات ديگر قرآن نيز كه به شكلى مربوط به مسأله ولايت‌ و جانشينى بعد از پيامبر است، همچون آيه 67 سوره مائده و 33 سوره احزاب نيز چنين حالتى دارند و در بين آياتى قرار گرفته‌اند كه مربوط به بحثهاى ديگر است.

#اليوم_چه_روزى_است؟...

[دژدان]

مأموران حفاظت انسان‌

«وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى اذا جآءَ احَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ» (انعام، آيه 61)
او تسلط كامل بر بندگان خود دارد و محافظانى بر شما مى‌فرستد، تا زمانى كه يكى از شما را مرگ فرا رسد، فرستادگان ما جان او را مى‌گيرند و كوتاهى نمى‌كنند.

انسان، تحت سيطره قدرت الهى‌ انسان غافل، سرمست، متكبّر، مغرور و مشغول به دنيا خود را اختيار دار مطلق مى‌داند كه هر چه بخواهد مى‌كند و به گمانش هيچ‌كس نمى‌تواند جلو او را بگيرد و همچون فرعون فريادش به «انَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ»(ما بر آنان مسلطيم) بلند است و همين توهّم جاهلانه و شيطانى، او را از توجه به مرگ و مبدأ و معاد باز داشته و به طغيان و سبكسرى وامى‌دارد.
خداوند بطلان اين پندار جاهلانه را اين‌چنين ياد مى‌كند:

«وَ هُوَالْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ»
(و او بر همه بندگان تسلّط دارد)

او قاهر و مسلّط است و بندگان، تحت سيطره او بوده، محكوم اراده اويند، بدون اينكه توان سرپيچى داشته باشند و تمام اسباب و علل نيز تحت سيطره او و محكوم به حكم اوست، هيچ سببى در عالم بدون اذن او داراى تأثير نيست و همه عالم تحت سيطره و فرمان اوست. اينكه بشر، خود را قاهر مى‌داند، پندار جاهلانه اوست، زيرا تسلّط او به اراده خداست و قاهر واقعى فقط خداست و قهر ديگران به اذن و اجازه اوست.
البته معناى اين سخن، نفى اختيار انسان نيست زيرا به اراده خدا انسان آزاد و مختار قرار داده شده است و مى‌تواند هر راهى را كه مى‌خواهد انتخاب كند ولى با اين وجود در هر لحظه و هر آن در محضر خدا و تحت سيطره حكومت اوست و هيچ‌گاه از دايره حكومت الهى خارج نبوده و نخواهد بود.

#مأموران_الهى...

[دژدان]

مأموران الهى‌

در آيه قبل (آيه شصت) آمده كه خداوند به هنگام شب، جان و روح شما را مى‌گيرد و روز دوباره شما را زنده مى‌كند تا به اجل موعود برسيد.
اجلى كه در نزد خداوند، معين است و لحظه‌اى پس و پيش نمى‌شود و چون به آن اجل رسيديد، بدون كوچكترين تعجيل يا تأخيرى جان شما را مى‌گيرند.
از آنجا كه جهان ماده، جهان تزاحم و تصادم است و هيچ موجودى در اين جهان نيست مگر اينكه موجودات ديگر از هر سو، مزاحم اويند و موجودات همواره در حال نزاع و غلبه بر يكديگرند، اين توهّم پيش مى‌آيد كه چگونه ممكن است انسان تا رسيدن اجل موعود زنده بماند.
چه بسا در كوران حوادث و نزاعها و اتّفاقات، جان خود را از دست بدهد.
اين آيه شريفه اين توهّم را ردّ مى‌كند به اينكه خداوند قاهر و مسلّط بر همه بندگان است و اراده او در همه‌جا نافذ و هر تأثيرى به اذن اوست و فرشتگان را مأمور كرده است تا انسان را از گزند حوادث و دستبرد بلاها و مصائب حفظ كنند.
بعضى از مفسران با توجه به آيه 12 سوره انفطار- كه وظيفه مأموران حفاظت را نوشتن اعمال دانسته است-
گفته‌اند مراد از «محافظان» در اين آيه، همان محافظان و نويسندگان اعمال است و هر دو آيه يك مطلب را مطرح مى‌كنند، ولى بايد گفت اين‌كه‌ نويسندگان اعمال را نيز محافظان ناميده است دليل نمى‌شود كه در اين آيه نيز مراد از محافظان، همانها باشد، با توجه به اينكه جمله آخر آيه «تا زمانيكه مرگ شما بيايد» ظاهر است در اينكه آنها تا زمان رسيدن موت و اجل، حافظ و نگهدارنده انسان از بلا هستند.
ممكن هم هست كه اين ملائكه داراى دو وظيفه باشند، يكى حفظ نفس انسان كه اين آيه بدان ناظر است و ديگر محافظت و نوشتن اعمال انسان كه آيه سوره انفطار ناظر به آن است.

#دورى_از_عيب‌_جويان_دين‌...

[دژدان]

دورى از عيب‌جويان دين‌

«وَ اذا رَأَيْتَ الَّذينَ يَخُوضُونَ فى‌ اياتِنا فَاعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فى‌ حَديثٍ غَيْرِهِ وَ امَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطانُ فَلا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرى‌ مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمينَ» (انعام، آيه 68)
و چون ببينى كه در آيات ما از روى عناد گفتگو مى‌كنند، از آنها روى گردان تا به سخنى جز آن پردازند و اگر شيطان تو را به فراموشى افكند، چون به يادت آمد با آن مردم ستمكار منشين.

ضرر همنشينى با عيب‌جويان

در دين‌ همنشينى با كسانى كه در پى ايراد و اشكال در آيات الهى هستند تا بدين بهانه آنها را به تمسخر گيرند، نتايج و عواقب بدى دارد از جمله:

الف- اتلاف وقت؛
انسان از نظر عقل و شرع موظّف است از نيروها و استعدادهاى مادى و معنوى- كه خداوند در اختيارش گذاشته است- در جهت رشد و تكامل خود به بهترين شكل استفاده نموده و اوقات خود را با كارهاى بيهوده و لغو، تلف نكند. بودن در اين جلسات دست كم سبب اتلاف وقت است و بايد از آن پرهيز كرد.

ب- تأثير منفى در روح؛
انسان موجودى اجتماعى است و ناچار است با مردم، ارتباط داشته باشد. در نتيجه ارتباط، اخلاق و رفتار ديگران در او تأثير مى‌گذارد، از اين رو، انسان موظّف است با افرادى رابطه برقرار سازد كه او را در جهت نيل به اهداف الهى- انسانى‌اش يارى كنند و از ارتباط با منحرفانى كه تأثيرپذير نيستند اجتناب كند.

[دژدان]

ضرر همنشينى با عيب‌جويان

الف- اتلاف وقت
ب- تأثير منفى در روح

در روايتى چنين آمده است:

«جانِبُوا الْاشْرارَ وَ جالِسُوا الْاخْيارَ»
از افراد بد دورى كنيد و همنشين نيكان باشيد.

سعدى نيز گويد:
همنشين تو از تو به بايد تا تو را عقل و دين بيفزايد

ج- تشويق آنان؛
همنشينى با عيبجويان آنان را در كار خود تشويق مى‌كند چون براى متاع خود بازار و مشترى يافته‌اند و ما با همنشينى با آنان در حقيقت آنان را تشويق به طرح ايرادهاى نابجا مى‌كنيم.

د- رسميت دادن به آنها؛
يكى ديگر از ضررهاى همنشينى با عيب‌جويان در دين اين است كه آن حالت خصومت و تنفرى كه مسلمانان نسبت به آنها دارند، بتدريج از بين رفته و به‌عنوان افراد قابل تحمّل در مى‌آيند و دشمنى با آنان رنگ مى‌بازد و اين براى آنها پيروزى بزرگى است.

#مبارزه_منفى‌_در_طول_تاريخ.. .

[دژدان]

مبارزه منفى‌ در طول تاريخ

هرگاه پيامبرى از جانب خداوند برانگيخته مى‌شد، گروهى كه تا آن وقت از جهل و گمراهى مردم سوء استفاده كرده بودند، پرچم مخالفت برمى‌افراشتند و به‌صورتهاى مختلف در راه گسترش دين، سنگ‌اندازى مى‌كردند. يكى از صورتهاى مخالفت آنان با دين، خرده‌گيرى بر آيات الهى و استهزاى آن بود تا مؤمنان را از ايمانشان دلسرد كنند.
آنان با استدلال و برهان به جنگ دين نمى‌آمدند تا بتوان با استدلال با آنها مبارزه كرد، بلكه مى‌كوشيدند تا با جوسازى، ريشخند و استهزاى آيات الهى، از رونق دين بكاهند.
قرآن به مسلمانان دستور مى‌دهد كه از حضور در مجالس و محافل آنان خوددارى كنيد و به اين صورت با آنها مبازره نماييد، چون هدف آنها از اين استهزا، دلسرد كردن شماست و وقتى كه شما در مجلسشان شركت نكرديد، ديگر براى كارشان نتيجه‌اى نمى‌يابند و ناچار دست مى‌كشند.
اين دستور به‌قدرى مهم است كه مى‌فرمايد اگرفراموش كرديد و از روى فراموشى در مجلس آنان شركت كرديد و در بين مجلس يادتان آمد، همان وقت مجلس را ترك كنيد.

مخاطب كيست؟

در اين آيه، ظاهر خطاب، متوجه پيامبر است، ولى پيامبر، معصوم است و نه در اين مجالس شركت مى‌كند و نه شيطان بر او تسلّط دارد كه از يادش ببرد، پس مورد واقعى خطاب، مسلمانان و پيروان آن حضرت هستند، همچون خطابهاى فراوان ديگر قرآن كه در ظاهر، پيامبر مخاطب است ولى در واقع مسلمانان مورد خطابند.

#چه‌_كسانى_در_امان_خواهند_ب� �د؟

[دژدان]

چه‌كسانى در امان خواهند بود؟

«وَ كَيْفَ اخافُ ما اشْرَكْتُمْ وَ لا تَخافُونَ انَّكُمْ اشْرَكْتُمْ بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطاناً فَاىُّ الْفَريقَيْنِ احَقُّ بالْامْنِ انْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ الَّذينَ امَنُوا وَ لَمْ يَلْبَسُوا ايمانَهُمْ بِظُلْمٍ اولئِكَ لَهُمُ الْامْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ» (انعام، آيات 81- 82)
چگونه من از آن چيزى كه شريك خدايش ساخته‌ايد بترسم، در حالى كه شما چيزهايى را كه هيچ دليلى درباره آنها نازل نشده است مى‌پرستيد و بيمى به دل راه نمى‌دهيد. پس كدام يك از اين دو گروه به ايمنى سزاوارترند؟ كسانى كه ايمان آورده‌اند و ايمان خود را به شرك نيالوده‌اند، ايمنى از آنِ ايشان است و ايشان، هدايت يافتگانند.

مؤمن در امان است‌

آيه شريفه مى‌فرمايد، امنيت و هدايت از آن كسانى است كه ايمان آورده‌اند و ايمان خود را به ظلم نيالوده‌اند.
چنين افرادى از قهر و غضب و عذاب خدا درامانند و به هدايت الهى دست يافته‌اند. كسانى كه به توحيد، نبوّت و معاد، ايمان آورده‌اند و بر ايمان خود در قول و عمل پايبند بوده‌اند و دستورات خداوند را مخالفت نكرده‌اند و براى او شريك قرار نداده‌اند، در امان الهى هستند و قهر و غضب خدا شامل حال آنان نخواهد شد، ولى مؤمنانى كه ظلم كرده‌اند، حال چه به خود ظلم كرده باشند و چه به ديگران، به‌ تناسب ظلمى كه كرده‌اند در معرض خطر قرار دارند.
پس ظلم در اين آيه، معناى وسيعى دارد و هر كس كه مرتكب ظلم شود و با آگاهى و اختيار، خلاف رضاى الهى و دستورات دين عمل كند، در معرض قهر و غضب خداست.
بدون شك، خداوند در آيه‌اى وعده داده كه اگر مؤمنان از گناهان كبيره اجتناب ورزند، گناهان صغيره آنان را خواهد بخشيد.
و در آيه ديگر فرموده كه غير از شرك، بقيّه گناهان ممكن است مورد عفو قرار گيرند و فقط شرك است كه به هيچ وجه بدون توبه بخشيده نمى‌شود، ولى اين آيات، وعده قطعى نمى‌دهد و امنيت خاطر يقينى ايجاد نمى‌كند بلكه روحيه اميد را در افراد زنده مى‌كند و امنيت واقعى از آن كسانى است كه به خداوند، ايمان آورده‌اند و از ظلم، به‌صورتهاى مختلف آن پرهيز مى‌كنند.

#بصيرتهايى_براى_انسانها...

[دژدان]

بصيرتهايى براى انسانها

«قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ ابْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِىَ فَعَلَيْها وَ ما انَا عَلَيْكُمْ بِحَفيظٍ» (انعام، آيه 104)
دلايل روشن از طرف پروردگارتان براى شما آمد، كسى كه (به‌وسيله آنها حق را) ببيند به سود خود اوست و كسى‌كه از ديدن آن چشم‌بپوشد به زيان خود اوست، و من شما را اجبار نمى‌كنم.

دلايل توحيد اين آيه

در حقيقت، نوعى نتيجه‌گيرى از آيات گذشته است.
در آيات گذشته دليلهاى متعددى بر وحدانيت خدا ارائه شده است كه تدبّر در آنها سبب بينايى چشم دل و هدايت شدن به‌سوى توحيد مى‌گردد و خداوند از آنها به «بصائر» تعبير نموده است مانند:

شكافتن دانه در دل خاك،
روياندن گياه،
بيرون آوردن زنده از مرده و مرده از زنده،
پديد آوردن شب و روز،
حركت ماه و خورشيد و نظام دقيق آن،
راهنمايى در تاريكى شب به‌وسيله ستارگان،
فرستادن باران

واگر انسان بادقت به‌جهان آفرينش بنگرد،
دلايل فراوان و آيات و نشانه‌هاى بى‌شمارى بر وحدانيت و عظمت حق تعالى خواهد يافت كه نور ايمان را بر قلب او مى‌تاباند.

پيامبر راهنماست‌

خداوند پيامبران را فرستاد تا بشر را در شناخت راه صحيح كمك كنند و اشتباهات، خطاها و لغزشهاى فكرى او را جبران نمايند. اراده خداوند بر اين قرار گرفته است كه انسانها به اختيار خود، راه هدايت را انتخاب كنند و پيامبران نيز فقط راهنما، بيان كننده و هدايتگرند و وظيفه ندارند كه افراد را على‌رغم ميل و اراده‌شان از سقوط در دره هولناك كفر، شرك و گناه حفظ كنند.

#ناسزاگويى_به_مقدسات_كفار...

[دژدان]

ناسزاگويى به مقدّسات كفّار

«وَ لا تَسُبُّوا الَّذينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ امَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ الى‌ رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ» (انعام، آيه 108)
(معبود) كسانى‌را كه غير خدا را مى‌خوانند دشنام ندهيدكه (درنتيجه اين عمل شما) آنها (نيز) از روى ظلم و جهل خدا را دشنام مى‌دهند. اين چنين براى هر امتى عملشان را زينت داديم، سپس بازگشت آنها بسوى پروردگارشان است و آنها را از آنچه عمل مى‌كردند آگاه مى‌سازد.

دعوت ناصحيح‌

انسان بطور فطرى از حريم مقدسات خود دفاع مى‌كند و با كسانى كه به حريم مقدّساتش تجاوز كنند، به مقابله برمى‌خيزد و نمى‌گذارد تقدّس آنها خدشه‌دار شود.
از طرف ديگر بعضى از افراد براى دعوت مشركان و كافران و منحرفان به راه راست، گاهى از طريق ادب و اعتدال خارج مى‌شوند و وقتى استدلال و برهان را كارآ نمى‌يابند، سعى مى‌كنند با دشنام دادن و مسخره كردنِ معبودهاى آنان، آنها را نسبت به معتقداتشان دلسرد كنند، و حال آنكه اين روش غير صحيح، آنها را به موضع تعصّب مى‌كشاند و علاوه بر اينكه پافشارى جاهلانه آنان بيشتر مى‌شود، ممكن است آنها هم جسور شده وخداى يگانه را دشنام دهند؛ در آن صورت، دعوت كننده، باعث هتك حرمت و جسارت به مقام كبريايى شده است.
خداوند در آيه شريفه مزبور تأكيد مى‌كند كه به مقدسات گمراهان و منحرفان ناسزا نگوييد و در دعوت، از طريق ادب و استدلال، خارج نشويد، چه اينكه دشنام اسلحه افراد بى‌منطق است و كسى كه به اسلحه منطق و استدلال مسلّح است، هيچ‌گاه به دشنام‌گويى متوسل نمى‌شود.

#عناد_و_لجاج_كافران_در_برابر _حق‌...

[دژدان]

عناد و لجاج كافران در برابر حق‌

«وَ لَوْ انَّنا نَزَّلْنا الَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى‌ وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَىْ‌ءٍ قُبُلًا ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا الَّا انْ يَشاءَ اللَّهُ وَ لكِنَّ اكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ» (انعام، آيه 111)
ولى اگر فرشتگان را به سوى آنان مى‌فرستاديم و مردگان با ايشان سخن مى‌گفتند و هر چيزى را دسته دسته نزد آنان گرد مى‌آورديم، باز هم ايمان نمى‌آوردند، مگر اينكه خدا بخواهد؛ ولكن بيشتر آنان نمى‌دانند.

هدف كفار از درخواست معجزه‌

اين آيه، پاسخ به ادعاى كافرانى است كه مى‌گفتند اگر معجزه برايشان آورده شود، ايمان مى‌آورند.
خداوند مى‌فرمايد:
آنها دروغ مى‌گويند و به هيچ وجه ايمان نمى‌آورند، اگر چه معجزات بزرگ و مهمّى براى آنان آورده شود؛ مثلًا اگر ملائكه را به چشم آنان درآوريم و يا مرده‌ها را برايشان زنده كنيم و آنان با مرده‌هاى خود سخن بگويند و مرده‌ها به صدق دعوت پيامبران شهادت دهند و يا تمام موجودات را طايفه طايفه جمع نموده و يا مواجه با آنان گردانيم باز ايشان ايمان نمى‌آورند زيرا كه درخواست معجزه از سوى آنان براى اطمينان يافتن نسبت به صداقت پيامبران و ايمان آوردن نيست، بلكه به گمان خود مى‌خواهند با مطرح ساختن اين درخواستها و معجزات عجيب و غريب، افكار مؤمنان را متزلزل و نظر حق جويان را مشوش و در آنها ترديد و دودلى ايجاد كنند و به همين جهت اگر اين معجزات به دست پيامبر هم جارى شود، توجيه مى‌كنند و ادعا مى‌نمايند كه اين واقعيت ندارد و پيامبر جادو كرده است.

#شرح_صدر_زمينه_هدايت‌...

[دژدان]

شرح صدر زمينه هدايت‌

«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْاسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَانَّما يَصَّعَّدُ فِى السَّماءِ كَذلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ» (انعام، آيه 125)
و هر كس را خدا بخواهد هدايت كند سينه‌اش را براى اسلام مى‌گشايد و هر كس را كه بخواهد گمراه كند سينه او را تنگ و ناپذيرا مى‌گرداند، گويى كه به آسمان بالا مى‌رود.
بدين سان خداوند پليدى را بر كسانى كه ايمان نمى‌آورند قرار مى‌دهد.

مفهوم و آثار شرح صدر

شرح صدر عبارت است از توسعه دادن دل براى پذيرش اعتقادات صحيح و وسعت روح و گسترش افق فكرى.
كسى كه خداوند سينه‌اش را براى قبول اسلام گسترش مى‌دهد، در حقيقت سينه‌اش را براى تسليم در برابر اعتقادات درست و عمل صالح وسعت مى‌دهد؛ در او نوعى ترس، خضوع و انگيزه ايجاد مى‌كند كه به اسلام، گرايش يابد و وسوسه‌هاى فاسد را از دلش مى‌زدايد. چنين كسى بر مركبى از نور سوار است كه جلوى او روشن است و حق را از باطل تميز مى‌دهد. پس نرم شدن دل، خضوع، ترس، بينش و بصيرت، از آثار و نشانه‌هاى شرح صدر است.

معنا و نشانه‌هاى ضيق صدر

ضيق صدر يعنى امتناع از پذيرش معارف و نداشتن ظرفيّت كافى براى قبول حقايق الهى كه قساوت قلب، لجاجت و غرور، و پاى‌بندى به دنيا از نشانه‌هاى بارز آن است.
خداوند، چشم باطنى چنين كسى را از او مى‌گيرد و بر دلش مهر مى‌زند و در تنگى و تاريكى رهايش مى‌كند و راههاى هدايت را به رويش مى‌بندد.