آثار دنیوی عفو

[صبور]

آثار دنیوی عفو

محمد سبحانی یامچی

جایگاه عفو و گذشت

نكته مهمی كه باید در موضوع عفو و گذشت مورد توجه قرار گیرد، این است كه بدانیم موضع و جایگاه عفو و گذشت كجاست؟ در چه مواردی و در برابر چه كسانی می‌توان عفو و گذشت داشت و در كجا نباید عفو كرد؟ آنچه از بیانات پیشوایان دین به دست می‌آید، این است كه عفو و گذشت در مسائل شخصی، امری پسندیده است؛ اما در خصوص مسائل و حقوق عمومی و الهی، این امر مورد نكوهش واقع شده است. به دیگر سخن، ما می‌توانیم در مسائلی كه به خودمان برمی گردد، گذشت كنیم؛ اما در حقوق الهی و یا حق الناس، چنین اجازه‌ای نداریم. كسی را كه به حقوق جامعه تعدّی كرده، نمی‌توان مورد بخشش قرار داد، مگر اینكه عفو او به نحوی به سود جامعه باشد.
در سیره امام علی علیه السلام است كه حضرت وقتی خبردار شد كه یكی از فرمانداران او از بیت المال سوء استفاده كرده است، در نامه‌ای شدید اللحن خطاب به او نوشت:«از خدا بترس! و اموال این مردم را به آنها بازگردان! اگر این كار را نكنی و خداوند به من امكان دهد كه بر تو دست یابم، وظیفه‌ام را در حق تو انجام خواهم داد و با شمشیرم كه هیچ كس را با آن نزده‌ام، مگر اینكه به جهنم وارد شده است، تو را می‌زنم.‌» بعد فرمودند: «وَوَاللّه ِ لَوْ اَنّ الحَسَن والحسینَ فَعَلا مِثْلَ الَّذی فَعَلْتَ ما كانَتْ لَهُما عِندی هَوادَةٌ وَلاظَفِرا مِنّی بِاِرادَةٍ حَتّی آخُذَ الحَقَّ مِنْهُما وَاُزیحَ الْباطِلَ عَنْ مَظْلَمتِهِما؛ ¹ و به خدا قسم! اگر حسن و حسین مثل كاری را كه تو كرده‌ای، مرتكب شوند، هیچ پشتیبانی از من نخواهند داشت و از جانب من به مقصود خود نمی‌رسند تا اینكه حق را از آنها باز ستانم و كار ناپسند و ستمی را كه روا داشته اند، دور سازم.‌»