ترجمه و شرح دعای ندبه (الحمد لله الذي لا اله الا هو)

[ملکوت]

---

ترجمه و شرح دعاي ندبه (1)

بسم الله الرحمن الرحيم
(ستايش خداوندي را سزا است که هيچ معبود بحقي جز ذات مقدس او نيست.)

شرح: بدانکه حمد در برابر احساس اختياري است. ولي مدح ستايش بر مطلق احسان و نيکي است. و شکر ستايش در برابر نعمت مي باشد. خواه به زبان باشد، که آن را ثنا گويند. و يا به قلب که اعتقاد به صفات نيک نعمت دهنده داشته باشد. و يا به ساير أعضاء و جوارح، که آن تحمل زحمات اطاعت و فرمانبري نعمت دهنده باشد. حاصل آنکه شکر، عملي است در مقابل نعمت منعم. و چون هر کمالي از رشحات فيض کمالات حضرت حق است، و کمال حضرت حق تعالي مفيض کمال هر موجودي است، پس ستايش کمال هر موجودي بازگشت به ستايش کمال حضرت أحديت است. لذا به صورت «جمله ي انحصاريه» گفته مي شود «الحمد لله» که تمام افراد حمد مختص است به خداوند متعال، و ستايش هر حمد کننده نسبت به هر محمودي ستايش خداوند است. خواه حمد کننده التفات به اين مطلب داشته باشد و خواه غافل باشد.

حمد را هم مراتبي است: اول- حمد و ثناي حضرت حق بر کمالات ذاتيه خود. چنانکه رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: «لا احصي ثناء عليک کما اثنيت علي نفسک» (1). يعني: (من نتوانم ثناي تو را نمايم آن نحوي که تو بر ذات مقدس خود ثنا گوئي). دوم- حمد و ثناي ملائکه ي مقربين عالم أعلي و آسمانها. سوم- حمد و ثناي افراد انسان در برابر نعمتهاي ظاهري و باطني. چهارم- حمد و ثناي ساير موجودات که هر يک با زبان خويش در مقام ستايش حضرت حق مي باشند «و ان من شيء الا يسبح بحمده و لکن لا تفقهون تسبيحهم»- اسراء 44- يعني: (و هيچ موجودي نيست مگر اينکه تسبيح و ستايش او را مي کند ولي شما تسبيح آنها را نمي فهميد). و تمام موجودات عالم هر يک به زباني ستايش حق تعالي را مي کنند.

آنچه در چشم جهان بينت نکو است
عکس حسن و پرتو احسان اوست
گر بر آن احسان و حسن اي حق شناس
وز تو روزي در وجود آيد سپاس
در حقيقت آن سپاس او بود
نام اين، و آن لباس او بود